Bạn đang rèn luyện sự tập trung hay sự xao nhãng?

 Đã bao giờ bạn rơi vào tình trạng bận rộn, vội vã với nhiều công việc. Nhưng khi nhìn lại, chưa có công việc nào thực sự hoàn thành. Vậy bạn đã làm sai ở đâu?

Mình cũng đã có một khoảng thời gian quay cuồng với “núi việc” hồi cấp 3, sáng sớm thức dậy là ngay lập tức vồ lấy điện thoại để “kiểm tra công việc” đến gần trưa thì lại “thôi để chiều” rồi tối mới hùng hục cày bài. Lúc đó, mình cũng thấy nếu cứ tiếp tục thì sẽ chóng kiệt sức nên đã nghiêm túc nghiên cứu lại cách làm việc hiệu quả.

Sau khi tìm hiểu kỹ, mình bắt đầu đi ngủ sớm, thức dậy rồi tập thể dục. Vào bàn làm việc với mục tiêu và kế hoạch đã vạch sẵn từ tối qua. Bắt đầu với quyết tâm hoàn thành trong sáng nay.

Thật kỳ lạ, tốc độ xử lý và đưa ra quyết định của mình nhanh hẳn. Ngồi liên tục ba tiếng đồng hồ và thực sự bất ngờ vì công việc đã xong đúng trong buổi sáng đó. Vậy chỉ cần thay đổi lối sống là sẽ giải quyết được vấn đề?

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng điều mình trải nghiệm là trạng thái tập trung cao độ, hay còn gọi là “dòng chảy” (flow) khi làm việc. Có thể bạn đã từng trải nghiệm cảm giác đó, các quyết định được đưa ra nhanh chóng và hầu như không còn để ý đến thời gian. Ở trong trạng thái đó, hiệu suất sẽ tăng đáng kể vì bạn không bị gián đoạn. (nguồn tham khảo)

Flow không chỉ là ngồi lâu với một công việc, nó là trạng thái khi bạn phải đối diện với thử thách đủ khó cùng với mục tiêu rõ ràng và vòng phản hồi nhanh để khiến bạn duy trì sự chú ý mà không quá sức.

Ví dụ ở trên còn chung chung, chưa thể nói lên được cách để kích hoạt “dòng chảy” và các điều kiện thuận lợi khác. Sau đây là hai cách mình thường dùng để bước vào dòng chảy.

Nếu công việc có tính lặp lại và một chút cảm giác chán. Ví dụ như chạy bộ, bạn hãy chạy với tâm thế thiết lập kỷ lục mới của chính bạn. Hãy đặt mục tiêu rằng: “Tôi sẽ duy trì tốc độ ổn định trong 2km” Như vậy, bạn sẽ buộc phải tập trung để đạt được nó. 

Còn nếu những công việc mang tính chất sáng tạo và tư duy, ví dụ như viết kịch bản video đăng YouTube. Bạn chỉ cần nghĩ: “Tôi chỉ viết hai phút thôi”, đà của sự bắt đầu sẽ giúp bạn làm tiếp cho đến khi việc đó hoàn thành. Mình sẽ dễ chùn bước nếu cứ đinh ninh: “phải viết được ba trang mới đáng chứ”.

Hãy lưu tâm điều này: bạn rèn sự tập trung trong lúc làm việc rất tốt, thời gian sinh hoạt còn lại bạn thường ăn trong khi tay đang check email, đi bộ tranh thủ nghe podcast, …

Bạn nghĩ đó là tiết kiệm thời gian.

Nhưng không! Bạn đang rèn luyện sự xao nhãng mỗi ngày.

(làm nhiều việc một lúc chưa chắc là hiệu quả)

Vì bản chất bạn chỉ đang chuyển qua chuyển lại sự chú ý liên tục giữa các công việc, gián tiếp hình thành thói quen tìm kiếm kích thích. Nên khi cần tập trung, cảm giác “trống rỗng” sẽ dễ xuất hiện.

Chìa khóa để thoát ra khỏi các bẫy tâm lý này là “chánh niệm”.

Chánh niệm là nhớ biết một cách chân chánh và sáng rõ. Ví dụ chánh niệm ăn cơm, liền biết: "tôi đang ăn cơm", không suy nghĩ lung tung và biết rõ rằng: "ta có cơm ăn là do đâu, ta ăn với ai" nên ta ăn với lòng biết ơn và nhường nhịn.

Nghe thì đơn giản nhưng giữ chánh niệm mọi lúc thì không dễ tí nào, nếu bạn quyết tâm thực hiện thì chẳng mấy chốc, bạn sẽ trở thành “chuyên gia tập trung”.

Có người hỏi rằng: “Chánh niệm chơi game được không?”

“Vì tôi vẫn biết tôi đang chơi game mà.”

Câu hỏi này mình cũng từng thắc mắc, dù bạn biết rõ mình đang chơi game nhưng nếu không ý thức được lúc nào nên dừng, cảm xúc có quá khích hay không thì cái biết đó không giúp bạn tốt lên. Điều đó cho thấy, không phải cứ “ta biết mình đang làm gì” là đồng nghĩa với việc nó còn trong tầm kiểm soát.

Việc rèn luyện chánh niệm chính là tăng khả năng quản lý sự chú ý từ bên trong, còn môi trường bên ngoài thiết kế như thế nào?

Hãy loại bỏ những thứ thừa thãi, khi chuẩn bị làm việc hãy để trước mặt mình thật ít thứ càng tốt: một màn hình, một quyển vở nếu cần và quan trọng nhất là chỉ một nhiệm vụ. Triệt để gạt đi những tác nhân gây xao nhãng khác. Điện thoại? Tắt chuông và đặt khỏi tầm mắt bạn. Người thân? Báo trước rằng vào giờ này bạn cần yên tĩnh.

Cuối cùng, bạn cần chuẩn bị mục tiêu rõ ràng, rèn luyện chánh niệm thường xuyên và thiết kế môi trường giúp bạn không bị gián đoạn để bước vào trạng thái “dòng chảy”. 

Mình đã và đang áp dụng tất cả những phương pháp trên, nó rất hiệu quả. Mình để dành những việc gấp và khó nhất để giải quyết trong buổi sáng, sau bữa trưa thì tranh thủ giải quyết tin nhắn rồi buổi chiều học thêm những kỹ năng khác. Nhờ việc sắp xếp thời điểm và thứ tự công việc nên mình không cần lo nghĩ: “tiếp theo mình cần làm gì?”.

Nếu bạn muốn tham khảo lịch trình buổi sáng mà mình đang áp dụng, hãy bình luận “quyết tâm”. Mình sẽ gửi cho bạn.

Đọc đến đây thì mình và bạn đã có duyên lành, cảm ơn và hẹn gặp lại bạn ở những bài viết tiếp theo!